In het kader van de merkwaardige, niet-aflatende strategische poging om het racisme uit de maatschappij te bannen door de doorsnee Vlaming weg te zetten als een onverbeterlijke racist, duikt dezer dagen her en der, zowel in alledaagse conversaties als in de media, de volgende denkoefening annex retorische vraag op: neem nu dat Jürgen Conings niet Jürgen maar Mohamed zou heten, hoe zouden zijn huidige steunbetuigers dan gereageerd hebben op zijn ontsporing? Zouden ze nog wel steunbetuigers zijn?
Ik ben dól op zulke veronderstelspelletjes. Ze houden de geest lening, vind ik. Beeld je bijvoorbeeld in, zo moeilijk als het zijn mag, dat Bart Somers niet op Jomme Dockx leek, maar op pakweg Gilbert Van Hie, zou hij dan burgemeester van Mechelen zijn? Als ik in Bandera, Texas, was geboren en getogen, zou ik dan nu het liefst van al in Parijs willen wonen? Als mijn tante Zulma ballen had, speelde ze dan bij Waasland-Beveren? Met dat soort kwesties kan ik waarlijk uren zoet zijn.
Laten we dus vandaag inderdaad even stilstaan, op onze beurt, bij die sinds kort zo populaire hypothese: wat als Jürgen Mohamed heette? Maak er voor de verandering, en ook om al te religieuze connotaties te vermijden, Halil van. Halil is meer bepaald, in ons scenario, een 46-jarige militair van Turkse afkomst die in dienst van het Belgische leger heeft gestreden in onder andere Kosovo, Irak en Afghanistan, zodoende een heel zootje medailles heeft verworven en tijdens een van die missies zijn moeder aan zelfmoord heeft verloren. Hij koestert een gloeiende haat tegenover Marc Van Ranst, in die mate dat hij op sociale media de viroloog meermaals met zoveel woorden met de dood bedreigd heeft, en op een dag slaan bij Halil om niet nader te benoemen redenen de stoppen zelfs helemáál door: tot de tanden toe gewapend maakt hij zichzelf spoorloos na achterlating van een afscheidsbrief waarin hij opnieuw te kennen geeft Van Ranst, maar ook leden van 'de politieke elite', te willen mollen. Algauw komt aan het licht dat Halil een uitgesproken rechts profiel heeft.
De eerste vraag luidt: is dit alles denkbaar? Vanzelfsprekend is het dat. In 2018, bijvoorbeeld, bleek bij de presidentsverkiezingen drie kwart van de Belgische Turken voor Erdogan te stemmen, niet meteen een gast die in het politieke spectrum net een klein beetje links van Christus zelf te situeren valt. Veel Belgische Turken zijn ook onmiskenbaar ethisch conservatief, wellicht nog een heel pak conservatiever dan de doordeweekse Belanger. Valt de gemiddelde Belgische Turk te bestempelen als 'groen' of, meer in het algemeen, als zijnde een heel groot liefhebber van regelneverij? Ik weet het niet, ik ben geen socioloog, ik kan alleen maar dit zeggen: stap eens een Gentse pitazaak naar keuze binnen – er zijn er talloze, en ze zijn allemaal om het best –, spreek daar, à propos vier jaar na de invoering ervan, het woord 'mobiliteitsplan' uit, en wacht rustig af wat er gebeurt, het zal de moeite waard zijn, beloof ik. Het bij voorbaat inbrengen van oorwatjes, dien ik er wel bij te vertellen, verdient de sterkste aanbeveling. De Belgische Turk is naar mijn bescheiden indruk sowieso in de eerste plaats een plantrekker, vaak trouwens tevens een gedreven ondernemer die, wars van al te strenge overheidsbemoeienissen, met nadruk zijn eigen boontjes wil doppen. Verrek, nu ik het zeg, hij lijkt wel zo'n goeie ouwe Vlaming, jawel.
Jürgen had best Halil kunnen heten.
Tweede vraag: zou Halil desgevallend op evenveel steun kunnen rekenen als Conings? Zouden de 50.000 lui die zich onlangs naar eigen zeggen 'als 1 man' achter de would-beterrorist Jürgen hebben geschaard ook Halil rugdekking hebben willen geven? Ik zie bij wijze van denkoefening in elk geval niet in waarom niet. Wie weet, immers, zouden eindelijk hun ogen zijn opengegaan, wie weet zouden zij er ten langen leste achter zijn gekomen hoe onzinnig hun – om Freud te parafraseren – racisme van de kleine verschillen wel degelijk is.
Juist in hun sociale outsiderpositie en in het ongenoegen dat daarmee gepaard gaat, in hun weerzin tegen het establishment, zouden anti-elitair rechts en allochtonen elkaar kunnen vinden. Ze hebben zoveel meer gemeen dan ze schijnen te beseffen. Denk alleen al aan dat onuitstaanbaar denigrerende etiket dat beide groepen voortdurend – en vrijwel exclusief – opgeplakt krijgen nadat zij weer eens van hogerhand onderzocht en bestudeerd zijn geweest: 'laaggeschoold'. Ja maar, luister eens, als dat nu de objectieve waarheid is? Wel, Kevin De Bruyne is ook laaggeschoold, maar dat heb ik nog nooit iemand op die manier horen zeggen of weten schrijven.
Onnodig te beklemtonen dat mocht Jürgen Halil zijn genaamd, de hele affaire even verwerpelijk, angstwekkend, duister en tragisch zou wezen als thans het geval is. Maar er zou tenminste wel, lijkt me, één mogelijk pluspuntje aan kleven, in maatschappelijk opzicht.
Of net niet, zegt u?